Distribution and trends
Distribution
![](/stats/soort_kaart/4500/A1315/reldh/0/0/2013-2015/?id=.png)
This map is derived from the Bird Atlas of the Netherlands (Sovon 2018). Shown is the relative density of breeding pairs per square kilometer.
![](/stats/soort_kaart/4500/A1315/schattingw/0/13/2013-2015/?id=.png)
This map is derived from the Bird Atlas of the Netherlands (Sovon 2018). For each atlas square of 5x5 km, an estimate for the number of wintering birds is given.
Population trends
breeding bird trend
Data derived from the common breeding bird census. Shown are annual population indices, derived from national surveys of sample plots (red dots) and the trendline (dark line). Data from 1984-1989 can be less reliable.
- vanaf 1990
- significant decrease, <5% a year (-)
- laatste 12 jaar
- significant decrease, <5% a year (-)
waterbird trend
The data comes from the Waterbird Monitoring Network. For each season, the average number of birds (red dots), the trend line (dark blue) and associated standard error (light blue lines) are given. Seasons run from July to June.
- vanaf 1980
- significant decrease, <5% a year (-)
- laatste 12 jaar
- significant decrease, <5% a year (-)
Breeding success and survival
nesting success
This graph is based on the Nest Record Scheme. The average percentage of successful nests (with 95% confidence interval) is shown.
Seasonal occurrence
seasonal pattern
Data derived from waterbird monitoring scheme (mostly monthly counts during winter). Shown is the monthly average number of birds for for the last five seasons. For each month is indicated which part is counted and what part is estimated (calculated using statistical methods). The red line shows the multi-year mean. This is the average over all months of the season, from July to June of the last five seasons. Months without estimation (indicated by ?) it is assumed that there were no birds.
laying start
This graph is based on the Nest Record Scheme. The average annual date of laying of the first egg is shown (with 95% confidence interval).
Occurrence description
Buiten broedtijd
In het binnenland broedende Scholeksters zijn doorgaans afwezig in het winterhalfjaar. Ze overwinteren in het Wadden- en Deltagebied, samen met aldaar broedende Scholeksters, of trekken weg naar Zuidwest-Europa (jonge vogels). Onder de overwinteraars in Nederland vallen veel slachtoffers bij lang aanhoudende strenge vorst. Dan kan ook massale vorsttrek optreden. De landelijk getelde aantallen nemen vanaf ongeveer 1985 sterk af. Voedselgebrek treedt op door overbevissing van mosselbanken (Waddengebied) en het verdwijnen of ongeschikt worden van droogvallende platen (Deltagebied).
Broedtijd
Scholeksters broeden in natuurgebieden, boerenland en bebouwing. De soort ontbreekt alleen in bosrijke streken en kleinschalig cultuurlandschap. De verreweg hoogste dichtheden huizen in het westen en noorden van het land, vooral op kwelders maar meer regionaal ook in open polders met een afwisseling van gras- en bouwland. De Scholekster breidde zijn broedgebied in de twintigste eeuw sterk uit richting binnenland. Sinds ongeveer 1985 nemen de aantallen sterk af. De oorzaken daarvoor liggen zowel in de broedtijd als winter. Broedvogels brengen vooral in het intensief gebruikte boerenland te weinig jongen groot, terwijl overwinteraars kampen met voedselgebrek. In toenemende mate broeden Scholeksters op platte daken in stedelijk gebied, waar ze voedsel zoeken op gazons en sportvelden. Naar schatting broedde 15% van de Scholeksterparen in 2023 op daken in het binnenland.
Birds directive
Conservation status
The Eurasian Oystercatcher is protected under the European Birds Directive and the Nature Conservation Act. Natura 2000 areas in the Netherlands have been designated as non-breeding bird for this species.
What is the methodology to assess the conservation status of birds
breeding bird
The conservation status of the Eurasian Oystercatcher as breeding bird in the Netherlands is unfavourable (bad).
State of Conservation Assessment | ||||
Distribution | Population | Habitat | Future | Final verdict |
favourable | unfavourable (bad) | unfavourable (bad) | unfavourable (bad) | unfavourable (bad) |
non-breeding bird
The conservation status of the Eurasian Oystercatcher as non-breeding bird in the Netherlands is unfavourable (bad).
State of Conservation Assessment | ||||
Distribution | Population | Habitat | Future | Final verdict |
favourable | unfavourable (bad) | unfavourable (bad) | unfavourable (bad) | unfavourable (bad) |
Source: Bouwsteen ten behoeve van het Strategisch Plan Natura 2000. More details in the Factsheet on this page.
Assigned areas
Winter en trekvogels
Gebiedsnaam | gebiedsfunctie | trend | ||
---|---|---|---|---|
Natura 2000-gebied Waddenzee | foerageren | - | (vanaf 1980) | |
Natura 2000-gebied Waddenzee | slapen | |||
Natura 2000-gebied Noordzeekustzone | slapen | ~ | (vanaf 1994) | |
Natura 2000-gebied Duinen Goeree & Kwade Hoek | foerageren | 0 | (vanaf 1989) | |
Natura 2000-gebied Duinen Goeree & Kwade Hoek | slapen | |||
Natura 2000-gebied Voordelta | foerageren | + | (vanaf 1987) | |
Natura 2000-gebied Voordelta | slapen | |||
Natura 2000-gebied Grevelingen | foerageren | - | (vanaf 1987) | |
Natura 2000-gebied Grevelingen | slapen | |||
Natura 2000-gebied Oosterschelde | foerageren | - | (vanaf 1987) | |
Natura 2000-gebied Oosterschelde | slapen | |||
Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe | foerageren | + | (vanaf 1987) | |
Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe | slapen | |||
Natura 2000-gebied Rijntakken | foerageren | - | (vanaf 1980) | |
Natura 2000-gebied Rijntakken | slapen | -- | (vanaf 2008) |
Factsheet(s) (1)
Deze factsheet bevat ecologische kerninformatie over een vogelsoort die betrokken is bij de doelen voor Natura 2000-gebieden, resulterend in beleidsadviezen voor het halen van de doelen van de Europese Vogelrichtlijn. Bij sommige vogelsoorten zijn factsheets opgesteld voor twee populaties, namelijk de broed- én de doortrek- en/of winterpopulatie. Elke factsheet gaat in op de Staat van Instandhouding (SvI), de eventuele opgave om de populatie op een gunstig niveau te brengen, de belangrijkste knelpunten en op (potentiële) verbetermaatregelen. Voorts wordt ingegaan op het deel van de populatie dat verblijft in het Natura 2000-netwerk, het overige Natuurnetwerk Nederland (NNN) en overige gebieden, en op het regionaal/provinciaal belang.
Counting guidelines
Broedvogels
Methode
Territoriumkartering
Tijd van het jaar
Begin March t/m eind June
Tijd van de dag
Gehele dag, in getijdengebieden afhankelijk van getijdenritme (rond hoogwater).
Datumgrenzen, normbezoeken en fusieafstand
Valid sightings | normbezoeken | minimaal vereist | fusie- | |||||||||
adult | paar | terr | nest | migrant | 1 | 2 | 3 | seizoen | datumg | datumgrens | afstand | |
. | X | X | X | 2 | 1 | 20-4 t/m 5-6 | 1000 |
Aanwijzingen
Paren in broedbiotoop, territoriaal gedrag ('tepiet'ceremonie, vlindervlucht) en aanwijzingen voor nest: broedende vogel (in lage vegetatie vaak goed zichtbaar; schijnbroeden komt echter regelmatig voor), aanvoer van voedsel (kuikens worden door ouders gevoerd i.t.t. andere steltlopers), paar met niet-vliegvlugge jongen.
LET OP: Vooral in kustgebieden, maar ook in het binnenland, houden zich veel vogels op die niet aan het broedproces deelnemen. Niet-broedvogels vertoeven in dichte groepjes, kennen geen binding aan een deel van het terrein en houden er ander activiteitspatroon op na (sozen). In gebieden met hoge broeddichtheden uitgaan van paartjes en losse vogels; vervolgens aanwezige groepjes opdelen in paren, maar alleen als het om kleine groepjes gaat (hooguit 6 ex.) die waarschijnlijk ter plaatse broeden. Bij extreem hoge dichtheden (delen Waddengebied): alle individuen tellen en delen door 1,5.
Bijzonderheden
Paren zijn soms langdurig op een plek aanwezig, voorafgaand aan de eileg, om vervolgens enkel honderden meters verderop een legsel te starten. Late broedsels (eileg in juni, jongen nog in augustus gevoerd) zijn in Waddengebied eerder regel dan uitzondering. Zulke waarnemingen vallen buiten de datumgrenzen maar tellen uiteraard mee (nestindicatieve waarneming telt immers altijd).
Broedbiologie
Broedt zowel in kuststreken (hoogste dichtheden op kwelders) als in binnenland (agrarisch cultuurland, zowel grasland als akker), meestal op de grond, soms op daken. Eileg van half april tot eind juni. Eén broedsel per jaar, meestal 3-4 eieren, broedduur 24-27 dagen, jongen (nestvlieders) vliegvlug na 32-35 dagen.
Nestonderzoek
Intro
Hieronder worden aanwijzingen gegeven om nesten te vinden en hun lotgevallen te volgen. Ze zijn uitsluitend bedoeld voor onderzoek in het kader van het Nestkaartenproject of verwante projecten. Belangrijk: ga niet zelf op pad (nesten zoeken is verboden), maar meld je aan bij Sovon (nestkaart@sovon.nl). Voor het nestonderzoek is namelijk een speciaal registratiebewijs nodig, waarmee je geen ontheffing in het kader van de Flora- en Faunawet nodig hebt. Voor beschermde soorten in voor het aangewezen Natura 2000-gebieden heb je daarnaast een vergunning in het kader van de Natuurbeschermingswet nodig om de nesten te mogen bezoeken. Nesten zoeken zonder registratiebewijs en/of vergunning is illegaal, los van de zelf te regelen toestemming van de terreineigenaar. De onderzoeker wordt geacht zich volledig te houden aan de aanwijzingen in de projecthandleiding. Zie https://sovon.nl/nestkaart
Tijd van het jaar
Begin april tot in augustus. Legpiek half april tot eind mei. Eén broedsel per jaar.
Nesthabitat
Open en schaarsbegroeid terrein, zowel aan kust (kwelders/schorren, strandvlakte, jonge duinen) als binnenland (grasland, bouwland, afgraving, recente natuurontwikkeling enzovoort). Geregeld ook op platte daken.
Nest
Ondiep kuiltje in de grond, soms open en bloot, soms redelijk verstopt tussen lage vegetatie. Nestkuiltje kaal of met enige schelpen, plantenresten, kiezels, algen of afval.
Aanwijzingen
Broedplaats te lokaliseren door luid roepende vogels (‘ tepiet’). Nestplek te lokaliseren door nestbouw te volgen (beide partners krabben kuiltje uit) of broedende vogel van afstand te lokaliseren: zoek zorgvuldig met de kijker, de broedende vogel is vaak goed zichtbaar, soms echter lastig (luchttrillingen, diepere vegetatie, met rug naar waarnemer). Vogel van nest van afstand volgen bij terugkeer naar nest; loopt vaak gehaast en wat gebukt, verlegt eieren bij het gaan zitten. Nest zelf opzoeken door naar gefixeerde plek te lopen, daarbij oplettend voor opvliegplek van broedende vogel (op korte afstand meteen van nest vliegend, op grotere afstand eerst weglopend). Eventueel met twee personen doen, waarbij de een de ander naar de exacte plek stuurt. In grasland bij langer bebroede nesten vaak 1-3 opvallende looppaden over de laatste 2-5 meters. In gebieden met hoge dichtheden kan zorgvuldig koud zoeken naar nesten profijtelijk zijn.
Attentie
Nest en eieren soms goed zichtbaar op vrij kale grond, soms echter lastiger. Altijd heel zorgvuldig zijn en uitkijken waar je je voeten neerzet. Extra attent zijn bij fel aanvallende vogels (hebben uitkomende eieren of jongen – kleine jongen drukken zich en zijn vanwege camouflage lastig zichtbaar). Bij koud of nat weer vogels niet lang van het nest houden.
Bijzonderheden
Lokaliseren van broedende vogels vanuit - indien mogelijk - geparkeerde auto vaak goed te doen. Oppassen voor schijnbroeden: naar het nest terugkerende vogel gaat, indien bespied,, soms in broedhouding op een willekeurige plek zitten.
Hoogwatertelling
Tijd van het jaar
Hele jaar
Tijd van de dag
Van twee uur voor hoogwater tot hoogwater
Aanwijzingen
- Hoogwatervluchtplaats (HVP) lokaliseren aan de hand van verplaatsingen rond hoogwater
- Oppassen met voorverzamelplaatsen! (vogels verkassen nog, soms lopend)
- Vaak massale aankomst op HVP
- Aanvliegende vogels beter te tellen dan vogels ter plaatse (dichte groepen). Tel dichte groepen eventueel tweemaal en neem gemiddelde
- Tijdens hoogwater vaak rustend in dichte grote groepen
- Deel vogels begint te foerageren bij zakkend water
- Bij grote gebieden ‘met het getij mee’ werken
Bijzonderheden
- HVP vaak op kale zandplaten, kwelders (vaak langs randen en bij monding van slenken), poldergraslanden, duinweiden, kaal bouwland
- Deel vogels kan buiten de grote groep overtijen (indien op grote schaal: HVP-telling combineren met gebiedstelling)
- Soms samen met andere steltlopers of meeuwen
- Bij lage vloed en ijsvorming op wad wordt HVP veel minder bezocht
- Bij erg hoge waterstanden vaak langere tijd binnendijks.
Integrale gebiedstelling
Tijd van het jaar
Hele jaar (kust) of maart-augustus (binnenland).
Tijd van de dag
Van 2 uur na zonsopgang tot 2 uur voor zonsondergang, in getijdengebieden tijdens hoogwater.
Aanwijzingen
- Alle geschikte terreindelen bezoeken
- Alleen vogels met terreinbinding tellen (dus niet hoog overvliegende)
- Min of meer vaste route door terrein, maar alert zijn op nieuw ontstane (tijdelijk) geschikte plekken
- Min of meer gelijke tijdsinspanning bij herhaalde bezoeken
- Bij grote gebieden of erg veel vogels: in teamverband tellen
- In getijdengebieden verplaatsingen onder invloed van getij
Bijzonderheden
- Vooral in groepen tot enkele tientallen, soms vele honderden of duizenden
- Soms samen met andere steltlopers of meeuwen
- Foerageert op grasland en akkers, langs oevers etc.
- Sozen (rustplaatsen) vaak jarenlang op dezelfde plek
- Verplaatsingen van foerageerplaatsen naar sozen (en in getijdengebied naar hoogwatervluchtplaats)
Slaapplaatstelling
Tijd van het jaar
Hele jaar, in binnenland hoogste aantallen maart-april.
Tijd van de dag
Avond: van 2 uur voor zonsondergang tot 1 uur erna.
Ochtend: van 1 uur voor zonsopgang tot 2 uur erna.
Beste tellen in avond (deel vogels kan zich ’s nachts verplaatsen naar foerageergebied of HVP)
Aanwijzingen
- Slaapplaats lokaliseren door volgen van slaaptrek in avond (richting belangrijk!) of evt. gericht bezoeken van geschikte locaties rond zonsondergang
- Oppassen met voorverzamelplaatsen (vogels verkassen nog)
- Zoek telpunt met goed uitzicht op aan/afvliegende vogels
- Tegenlicht prettig want houdt vogels langer zichtbaar
- Grote slaapplaatsen met meerdere mensen tellen
- Vogels arriveren bij helder weer gemiddeld later dan bij donker weer
- Bij aanvang van telling aanwezige vogels noteren
- Vervolgens aan- of uitvliegende vogels noteren
Bijzonderheden
- Slaapplaatsen in waterrijke gebieden met ondiep water en kale oevers of kribben van rivieren
- Maakt gebruik van voorverzamelplaatsen die pas laat worden verlaten. Opletten dus!
- Aankomende vogels (vaak in luidruchtige groepen tot enkele tientallen) vliegen vaak enige tijd rond alvorens neer te strijken
- Tijdens ‘paniekvluchten’ gaan soms alle vogels de lucht in, om na enige tijd weer in te vallen (geeft de kans om de genoteerde aantallen te checken)
- Komen tot in duisternis aan (laat arriverende vogels opvallend stil).